Alojzy Lysko

Życiorys

Jego ojciec był wcielony do Wehrmachtu, zginął na froncie wschodnim.

Deklarował się jako Ślązak. Magister administracji po Uniwersytecie Śląskim. W latach 1964–1992 (do czasu przejścia na emeryturę) pracował jako nauczyciel górnictwa, przez kilka lat był dyrektorem szkoły. Był autorem książek o tematyce historycznej i śląskiej, m.in. publikacji To byli nasi ojcowie, poświęconej osobom przymusowo wcielonym do niemieckiego wojska. Na podstawie jego tekstu Jak Niobe. Opowieść górnośląska powstał monodram Mianujom mie Hanka, którego premiera w Teatrze Korez odbyła się w 2016.

Należał kolejno do Stronnictwa Konserwatywno-Ludowego i Przymierza Prawicy, z którym przystąpił do Prawa i Sprawiedliwości. W latach 1998–2005 zasiadał w sejmiku śląskim. W wyborach parlamentarnych w 2001 z listy PiS bez powodzenia kandydował do Sejmu, a w wyborach w 2005 uzyskał mandat poselski w okręgu katowickim.

Jako jedyny poseł PiS 7 września 2007 głosował przeciwko skróceniu kadencji Sejmu. Początkowo deklarował brak zamiaru kandydowania w przedterminowych wyborach parlamentarnych, ostatecznie przyjął propozycję Platformy Obywatelskiej, z rekomendacji której bezskutecznie ubiegał się o mandat senatora. Powołany później w skład rady programowej TVP Katowice. Był członkiem komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego przed wyborami prezydenckimi w 2010 i 2015.

W 2026 Gminnej Bibliotece Publicznej w Bojszowach nadano jego imię; w jej holu odsłonięto również płaskorzeźbę przedstawiającą popiersie Alojzego Lyski.

Został pochowany 24 września 2026 na cmentarzu parafialnym w Bojszowach.

Odznaczenia i wyróżnienia

Nagroda im. Wojciecha Korfantego przyznana przez Związek Górnośląski (2003)

Śląska Nagroda im. Juliusza Ligonia (2011)

Grand Prix V Ogólnopolskiego Konkursu Dziennikarskiego im. Krystyny Bochenek za Opowieść Górnośląską (2015)

nominacja do Górnośląskiej Nagrody Literackiej „Juliusz” za publikację Jak Niobe. Opowieść Górnośląska (2017)

Nagroda im. Karola Miarki (2018)

Tytuł honorowego obywatela Bierunia (2022)

Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2025)

honorowe wyróżnienie „Ambasador Śląska” (2026)

laureat nagrody „Dziennika Zachodniego” „Narrator 2026” (2026)

Publikacje

• Eliasz i Pistulka – 1991
• Duchy i duszki bojszowskie – 1992
• Słownik biograficzny Ziemi Pszczyńskiej (współpraca) – 1995
• Echa pszczyńskiego lasu – 1996
• Klechdy pszczyńskie – 1997
• Bojszowy śpiewają (śpiewnik, wspólnie z Janem Walą) – 1998
• To byli nasi ojcowie… – 1999
• Wisło, opowiedz… – 2001
• Bojszowy w XX wieku – 2002
• Boże strony – 2003
• Marszałek Sejmu Śląskiego (wspólnie z Konstantym Wolnym) – 2004
• Nasze dziedzictwo – 2005
• Unicestwieni przez wojnę i kłamstwo – wspólnie z Rafałem Bulą – 2005
• Duchy wojny 1. Dziennik żołnierski 1942–1944. W koszarach pod szczytami Alp – 2008
• Skarby historii (wspólnie z Aleksandrem Lyską) – 2007
• Duchy wojny 2. Dziennik żołnierski 1942–1944. W bunkrach Wału Atlantyckiego – 2009
• Duchy wojny 3. Dziennik żołnierski 1942–1944. W okopach Frontu Wschodniego – 2010
• Uczyła żyć i pracować (wspólnie z Ireneuszem Wróblem) – 2010
• Mój śląski Teksas (wspólnie z Józefem Kłykiem) – 2010
• Świadkowie cierpienia i śmierci w Lędzinach (wspólnie z Rafałem Bulą) – 2010
• Duchy wojny 4. Dziennik żołnierski 1942–1944. W objęciach śmierci – 2011
• Czyste oczy – 2011
• Świadkowie cierpienia i śmierci – obozy i podobozy w Lędzinach (wspólnie z Rafałem Bulą) – 2011
• Historia pracą pisana – 2012
• Losy Górnoślązaków w dwudziestym wieku – 2013
• Anielin Fabera – rys biograficzny – 2013
• Duchy wojny 5. Wspomnienia Wichty Ochmanowej 1944–1966. W udręce nadziei – 2014
• Jak to dawniej na Ziemi Pszczyńskiej – 2014
• Od wiek wieka na Górnym Śląsku – 2014
• Opowieść górnośląska – 2016
• Duchy wojny 6. W przekleństwie kalectwa – 2016
• To byli nasi dziadkowie: legendy rodzinne z Górnego Śląska o poległych żołnierzach Wehrmacht – 2016
• Ożywieni przez miłość i pamięć (współpraca z Henrykiem Ganobisem) – 2016
• Jak Niobe. Opowieść Górnośląska – 2016
• Herody po bojszowsku – 2017
• Duchy wojny 7. W sieroctwie bez skargi – 2017
• Sagi rodów górnośląskich (współpraca z Henrykiem Ganobisem) – 2018
• Duchy wojny 8. Z Pszczyny do Kołymy. Odyseja Górnośląska – 2019
• Świadectwo moralności (utwór sceniczny) – 2019
• Duchy wojny 9. Duchy wojny – nim duchami zostali – 2021
• Mianujom mie Hanka (monodram) – 2021
• Godajōm mi Helmut (monodram) – 2024